ဖီလာဒဲဖီးယားသြား ေတာလား...

ေမ ၂၆  မမ္မိုုရီယမ္ေဒး ခရီးသည္ ၄၅ ကိုု တင္ေဆာင္လာတဲ့ တိုုးကားဟာ မနက္ ၇ နာရီမွာ နယူးေယာက္ မက္ဟန္တန္ကေန စတင္ထြက္ခြာပါတယ္။ ကိုုယ္နဲ ့အတူထိုုင္တဲ့သူက ဂ်ဴလီယာ အသက္ ၈၀ စပိန္ကေန နယူးေယာက္ကိုု တေယာက္တည္း တိုုးရစ္တဲ့ အာဂအဘြား။ တိုုးရစ္ေတြက အေမရိကန္၊ အီတလီ၊ ဘရာဇီး၊ ေပၚတူဂီ၊ စပိန္ေတြမိုု ့ တိုုးဂိုုက္ ၂ ေယာက္က အဂၤလိပ္၊ အီတလ်ံ၊ စပိန္၊ ေပၚတူဂီ ဘာသာေလးမ်ိဳးနဲ ့ ရွင္းၿပပါတယ္။ တရုုတ္တိုုးကား ၃ စီးေတာင္ေတြ ့တယ္။

တေန ့ကိုု ကားစီးေရသိန္းေက်ာ္ၿဖတ္ၿပီး အၿမဲက်ပ္ညွပ္ေနတတ္တဲ့ လင္ကြန္းေၿမေအာက္လိႈဏ္ေခါင္းမွာ ကားေတြရွင္းလိုု ့။ မက္ဟန္တန္ကေန နယူးဂ်ာဆီဖက္ကိုု လင္ကြန္း Lincoln ၊ ေဟာ္လန္ Holland ေၿမေအာက္လိႈဏ္ေခါင္း ၂ ခုု၊ ကြင္းဖက္ကိုု ကြင္းမစ္ေတာင္း  Queens Midtown ေၿမေအာက္လိႈဏ္ေခါင္းေတြ ရိွပါတယ္။ နယူးေယာက္ၿပည္နယ္က မက္ဟန္တန္၊ စေတးတန္ Staten ၊ ဘရြႊတ္ကလင္း Brooklyn ၊ ကြင္း Queens တိုု ့ရိွတဲ့ ေလာင္းအိုုင္းလန္ Long Island ကြ်န္းေတြနဲ ့ ဖြဲ ့စည္းထားၿပီး ႏိုင္အာဂရာေရတံခြန္၊ Lake Erie ၊ Lake Ontario ေတြကိုု ကေနဒါနဲ ့ တၿခမ္္းစီ ခြဲေဝပိုုင္ဆိုုင္တဲ့ အေရွ  ့ေၿမာက္ဖက္ ၿပည္နယ္တစ္ခုုပါ။ နယူးေယာက္ၿပည္နယ္ၿမိ ုု ့ေတာ္က အယ္ဘနီ Albany ဆိုုေပမဲ့ နယူးေယာက္ၿမိ ုု ့က ယူအက္စ္ရဲ ့ လူဦးေရအထူထပ္ဆံုုးၿမိ ုု ့။ လူဦးေရ ၈.၄ သန္းေက်ာ္ရိွၿပီး နယူးေယာက္ၿပည္နယ္ရဲ ့ လူဦးေရ ၄၀ ရာခိုုင္ႏႈန္းက နယူးေယာက္ၿမိ ုု  ့ကပါ။


နယူးေယာက္ၿပည္နယ္ကိုု NY လုုိ ့ အတိုုေကာက္ေခၚတာမိုု ့ ကြဲၿပားေအာင္ နယူးေယာက္ၿမိ ုု ့ကိုု NYC လိုု ့ ေခၚပါတယ္။ Big Apple ၊ The city that never sleep လိုု ့လည္း တင္စားၾကပါတယ္။ စီေရတယ္ Seatle ၿမိ ုု ့ရိွတဲ့ ဝါရွင္တန္ၿပည္နယ္နဲ ့ ကြဲၿပားေအာင္ ယူအက္စ္ၿမိ ုု ့ေတာ္ကိုု ဝါရွင္တန္ဒီစီ Washington, D.C (District of Columbia) လိုု ့ ေခၚၾကပါတယ္။ အံ့ၾသစရာ ဟားဗတ္တကၠသိုုလ္ ေက်ာင္းသားေတြကိုု ကေနဒါႏိုုင္ငံ ၿမိ ုု ့ေတာ္နာမည္ကိုုေမးေတာ့ ေဆာရီး ကေနဒါဆိုုၿပီး မသိၾကတာမ်ားတယ္။ ကိုုယ္တိုုင္လည္း တိုုရန္တိုုလား Toronto ၊ ဗန္ကူးပါးလား Vancouver မေရရာ မေသခ်ာ။ အေၿဖမွန္ကိုု တေယာက္က မဆိုုင္းမတြ အေသအခ်ာ ေၿဖသြားတယ္ ေအာ္တိုုဝါ Ottawa တဲ့။ ကေနဒါႏိုုင္ငံသားလားေမးေတာ့ ဟုုတ္တယ္တဲ့။

လိႈဏ္ေခါင္းကေန ထြက္လိုုက္ရင္ပဲ နယူးဂ်ာဆီၿပည္နယ္ကိုု ေရာက္ပါၿပီ။ နယူးဂ်ာဆီၿပည္နယ္က ဒီစီ District of Columbia၊ ဒယ္လဲဝဲယား Delaware ၿပည္နယ္ေတြလိုု  ေသးငယ္ပါတယ္။ ၁၇၄၆ ကတည္းက ဖြင့္လွစ္ခဲ့တဲ့ ပရင္စတန္ Princeton တကၠသိုုလ္ဟာ ဟားဗတ္၊ ေရး Yale ယူနီဗာစတီလိုု ထိပ္တန္းတကၠသိုုလ္တခုုပါတဲ့။ ပရင္စတန္တကၠသိုုလ္ထြက္ေတြက ႏိုုဗယ္ဆုုရတဲ့သူ၊ အုုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ႏိုုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရေတြမွာ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားတဲ့သူေတြပါတဲ့။ ဖီလာဒဲဖီးယားကိုု ေနာက္ထပ္ ၂ နာရီေလာက္ ေမာင္းရမွာမိုု ့ ေရာက္ခါနီးမွ ႏိုုးပါမယ္တဲ့။ အဲဒီ ၂ နာရီအတြင္း ဂ်ဴလီယာနဲ ့ စကားေတြ ေၿပာၾကတယ္။

စပိန္မွာေမြး အဂၤလန္မွာ ၾကီးၿပင္းခဲ့တဲ့ ဂ်ဴလီယာဟာ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳးနဲ ့ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး သားတစ္ေယာက္၊ သမီးတစ္ေယာက္ရပါတယ္။ ပင္စင္ယူေတာ့ စပိန္ေတာင္ပိုုင္းမွာ အိမ္ဝယ္ၿပီး ခုုလက္ရိွအထိ ေနထိုုင္တုုန္းပဲ။ ဘာလိုု ့ စပိန္မွာ ပင္စင္ယူဖိုု ့ ဆံုုးၿဖတ္တာလဲေမးေတာ့ သူ ့အမ်ိဳးသားက စပိန္ကိုု ၾကိ ုုက္တယ္၊ ရာသီဥတုုလည္း ေကာင္းတယ္။ အဂၤလန္မွာဆိုု အၿမဲမိုုးရြာၿပီး မႈန္မိႈင္းေနတာပဲ။ သူ ့ေၿမးမေလး အဲဒီေဒသကိုု ဟန္းနီးမြန္းသြားေတာ့ သေဘာက်လိုု ့ သူ ့အဘိုုးအဘြားကိုု သြားလည္ဖိုု ့ တိုုက္တြန္းရာက အိမ္ဝယ္ၿဖစ္သြားတယ္ ဆိုုပဲ။ သူ ့သမီးက အဂၤလန္မွာ၊ သူ ့သားက ဂ်ာမနီမွာ၊ သူက စပိန္မွာ။ သူ ့ နယူးေယာက္သြားမဲ့ ပိုုက္ဆံေတြကိုု သားက ေပးတာတဲ့။ သူတိုု ့မိသားစုုေတြက တေယာက္တေနရာစီ အေဝးမွာ ဆိုုေပမဲ့ သိပ္ခ်စ္ၾကတယ္ဆိုုပဲ။ အၿမဲ ဖုုန္းဆက္ၾကတယ္။


စပိန္က ရီးရဲလ္မက္ဒရစ္၊ ဘာစီလိုုနာအသင္းေတြ သိတယ္ဆိုုေတာ့ ခုုေတာ့ ရီးရဲလ္လည္း အရင္လိုု မေကာင္းေတာ့ဘူးတဲ့။ ပိုုက္ဆံမရိွလိုု ့ ကစားသမားအသစ္ေတြ မဝယ္ႏိုုင္၊ မငွားႏိုုင္။ ႏြားရိုုင္းသတ္ပြဲမွာ လူ သံုုးေယာက္ ေသသြားတယ္တဲ့။ ေၿမာက္ပိုုင္းနဲ ့ ေတာင္ပိုုင္း ရာသီဥတုု၊ အစားအေသာက္၊ ယဥ္ေက်းမႈ ကြဲၿပားသလိုု အေတြးအေခၚ အယူအဆလည္း ကြဲၿပားတယ္တဲ့။ စပိန္ႏိုုင္ငံေရးက လာဘ္စားမႈေတြနဲ ့ သိပ္ရႈပ္ေထြးတယ္၊ အစိုုးရက ေကာင္းေကာင္းမအုုပ္ခ်ဳပ္တတ္ေတာ့ စီးပြားေရးလည္း မေကာင္းဘူး။ အိန္ဂ်လာမာကဲလ္ရဲ ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ ဂ်ာမနီဆိုု စီးပြားေရး သိပ္ေတာင့္တယ္။ နယူးေယာက္ကေန မက္ဒရစ္ကိုု ၇ နာရီ ေလယာဥ္စီး၊ ၿပီးမွ ေတာင္ဖက္ ကာတာဂ်ီးနားကိုု ေလယာဥ္ ၁ နာရီေလာက္ ထပ္စီးရမွာ။ သူ ့အိမ္နီးခ်င္းက ကားေမာင္းၿပီး လာၾကိ ုုမွာ။ သူ မရိွတုုန္း သူ ့ေခြးကိုု အဲဒီ အိမ္နီးခ်င္းကပဲ ေစာင့္ေရွာက္တာတဲ့။ သူတိုု ့အိမ္ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ကမၻာအႏွံ ့က ပင္စင္စားေတြ ေနတယ္တဲ့။ တစ္ေယာက္ဆိုု ၉၈ ႏွစ္ တစ္ေယာက္တည္း ေနၾကတာမ်ားတယ္။ အေရးအေၾကာင္းဆိုု ခလုုပ္ကေလး တခ်က္ႏွိပ္လိုုက္၊ လူနာတင္ယာဥ္ ငါးမိနစ္အတြင္း ေရာက္လာတယ္။

ဖီလာဒဲဖီးယားနား ေရာက္ခါနီးၿပီမိုု ့က အိ္ပ္ေနသူေတြကိုု ဂိုုက္က ဖီလာဒဲဖီးယားကိုု မၾကာခင္ ေရာက္ပါေတာ့မယ္ၿပီး ႏိႈးတယ္။ ဖီလာဒဲဖီးယားက ဖီလာဒဲဖီးယားေကာင္တီ အစိုုးရရံုုးစိုုက္ရာၿမိ ုု ့၊ ပင္ဆယ္ေဗးနီးယားၿပည္နယ္ရဲ ့ အၾကီးဆံုုးၿမိ ုု ့၊ ယူအက္စ္မွာ ပဥၨမေၿမာက္ လူဦးေရအထုူထပ္ဆံုုး၊ လူဦးေရ ၆ သန္းေက်ာ္ကိုု သယ္ယူပိုု ့ေဆာင္ေပးတဲ့ ယူအက္စ္မွာ ဆဥၨမေၿမာက္အၾကီးဆံုုး မက္ထရိုုပိုုလစ္တန္ (ေၿမေအာက္ရထားေတြရိွတဲ့) ေဒသတစ္ခုု ၿဖစ္ပါတယ္။ ၁၆၈၂ မွာ ဝီလီယမ္ပန္ William Penn က ပန္ဆယ္ေဗးနီးယားေကာင္တီရဲ ့ၿမိ ုု ့ေတာ္အၿဖစ္ ဖီလာဒဲပီးယားကိုု စတည္ခဲ့ပါတယ္။ ဝီလီယမ္ပန္က ဂရိဘာသာစကားနဲ ့ "philos" (love or friendship) ၊ "adelphos" (brother)  ဖီလာဒဲဖီးယားလိုု ့ အမည္တြင္ေစခဲ့ပါတယ္။ Philly ၊ The city of brotherly love လိုု ့လည္း နာမည္ေၿပာင္ တြင္ပါတယ္။ ပေရာဂ်က္မန္ေနဂ်ာက Philly Cheese Steak နာမည္ၾကီးတယ္ စားၿဖစ္ေအာင္စားခဲ့လိုု ့ မွာတယ္။ ၁၇၅၀ ခုုႏွစ္ေတြမွာ ေဘာစတြန္ကိုု သာလြန္ၿပီးေတာ့ ၿဗိတိသွ်အေမရိကားရဲ  ့ အၾကီးဆံုုး၊ အစည္ကားဆံုုး ဆိပ္ကမ္းၿမိ ုု ့၊ လန္ဒန္ၿပီးရင္ ၿဗိတိသွ်အင္ပါယာမွာ ဒုုတိယအၾကီးဆံုုးၿမိ ုု ့ ၿဖစ္လာပါတယ္။

အေမရိကန္ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာ ယူအက္စ္တည္ေထာင္တဲ့ ဖခင္ၾကီးေတြလိုု ့ တင္စားၾကတဲ့ ႏိုုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အမတ္ေတြဟာ လြတ္လပ္ေရးေၾကညာစာတမ္း Delcaration of Independence (၁၇၇၆) ၊ ဖြဲ ့စည္းပံုုအေၿခခံဥပေဒ Constitution (၁၇၈၇) ေတြကိုု ဖီလာဒဲဖီးယားမွာ ေတြ ့ဆံုုလက္မွတ္ထိုုးခဲ့ၾကတာပါ။ နယူးေယာက္ကိုု ၿမိ ုု ့ေတာ္အၿဖစ္ တည္ေဆာက္ဖိုု ့ စိတ္ကူးခဲ့ေပမဲ့ ေရေၾကာင္းနဲ ့ လာတိုုက္မဲ့ ၿဗိတိသွ်ရန္ကုုိ စိုုးရိမ္ရတာမိုု ့ဝါရွင္တန္ဒီစီကိုု ၿမိ ုု ့ေတာ္အၿဖစ္ အိမ္ၿဖ ူေတာ္၊ ကယ္ပီတယ္ေတြကိုု တည္ေဆာက္ေနတဲ့အခ်ိန္တြင္းမွာ ဖီလာဒဲဖီးယားက ေခတၱၿမိ ုု ့ေတာ္ၿဖစ္လာပါတယ္။ ေခတၱၿမိ ုု ့ေတာ္ၿဖစ္လိုု ့ အေဆာက္အဦးအသစ္ေတြ မေဆာက္ဘဲ ရိွတာကိုုပဲ ငွားရမ္းသံုုးစြဲပါတယ္တဲ့။

Liberty Bell

လစ္ဘာတီေခါင္းေလာင္းကိုု မလည္ပတ္ရင္ ဖီလာဒဲဖီးယားခရီးစဥ္က မၿပည့္စံုုဘူးလိုု ့ ဆိုုရမယ္။ ဖီလာဒဲဖီးယားမွာ ကိုုယ္တိုု ့ပထမဆံုုး လည္ပတ္တဲ့ေနရာက လစ္ဘာတီေခါင္းေလာင္းပါ။ ဖီလာဒဲဖီးယားက ေမရီလန္းနဲ ့တူတယ္။ တိုုက္အၿမင့္ၾကီးေတြ မရိွဘဲ သစ္ပင္ေတြနဲ ့ စိမ္းစိုုတယ္၊ လူလည္း သိပ္မရႈပ္ဘူး။ နယူးေယာက္ကေန ဘတ္စ္ကား ၃ စီးနဲ ့ ထြက္လာတဲ့ တရုုတ္တိုုးကားေတြနဲ ့ ဆံုုၿပန္တယ္။ ကြိစိကြစိနဲ ့ လက္ပင္ပံေပၚ ဇရက္အုုပ္က်သလိုုပဲ။ လစ္ဘာတီေခါင္းေလာင္းကိုု ၾကည့္ဖိုု  ့ တန္းစီေတာ့ အိတ္ေတြစစ္တယ္ လူလည္း တပတ္လွည့္ၿပရတယ္။ ဖီလာဒဲဖီးယားေရာက္ၿပီး ပထမဆံုုး ေခါင္းေလာင္းတီးလိုုက္တာနဲ ့ အက္ကြဲသြားလိုု ့ John Pass ၊ John Stow က ၿပ ုုၿပင္လိုု ့ သူတိုု ့ရဲ ့ မိသားစုုနာမည္ကိုု ေခါင္းေလာင္းမွာ ေရးထိုုးထားတယ္။ အရင္တုုန္းကေတာ့ ဥပေဒၾကမ္းေတြကိုု ေတြ ့ဆံုုေဆြးေႏြးဖို ့၊ ၿပည္သူေတြ အသိေပးေၾကၿငာေမာင္းခတ္ဖိုု ့ ဥပေဒေရးဆြဲသူေတြ၊ ၿပည္သူေတြကိုု ေခါင္းေလာင္းတီးၿပီး ဆင့္ေခၚတယ္တဲ့။ ၁၇၇၆ ဂ်ဴလိႈင္ ၈ လြတ္လပ္ေရးေၾကၿငာစာတမ္း ဖတ္ၿပီးေတာ့ တီးခဲ့ၾကတဲ့ ေခါင္းေလာင္းေတြထဲက တစ္ခုုလိုု ့ ယံုုၾကည္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေထာက္အထား ခိုုင္ခိုုင္လံုုလံုု မရိွဘူး။

National Park Service Ranger is explaining about the history of Independence Hall.

အီတလ်ံေတြ လက္ေထာင္ပါ ( အီတာလ်ံမ်ား လက္ေထာင္ၾကသည္) ကြ်န္ေတာ့္ အဘိုုးက အီတာလီမွာ ေမြးခဲ့တာပါ။ အီတာလ်ံေတြသာမက လူၾကီးမင္းမ်ားအားလံုုး Welcome to United States of America။ လြတ္လပ္ေရးေၾကၿငာစာတမ္းနဲ ့ ယူအက္စ္ဖြဲ ့စည္းပံုု အေၿခခံဥပေဒေတြကိုု ဒီ Indendence Hall မွာ ၿငင္းခံုုေဆြးေႏြးခဲ့တာပါလိုု ့ ၁၀ မိနစ္ေလာက္ အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္ဝန္ထမ္း National Park Service Ranger က ရွင္းၿပပါတယ္။ ဟိုုအၿမင့္က ထိုုင္ခံုုေပၚမွာ ထိုုင္တဲ့သူက ဘယ္သူပါလဲ။ ကယ္လီဖိုုးနီးယားအဘြားက လက္ေထာင္ကာ House Speaker ပါ။ မွန္ပါတယ္တဲ့။ ဟုုတ္သားပဲ ရီဘာပလင္ကန္နဲ ့ ဒီမိုုကရက္ေတြ ကြန္ဂရက္မွာ ၿငင္းခုုန္ၾကရင္ House Speaker ဂႊ်န္ဘန္နာ John Boehner တူၾကီး တဒုုန္းဒုုန္းထုုတာ တီဗြီမွာ ၿမင္ဖူးတယ္။ အေပၚထပ္ အစည္းအဝးခန္းမထဲမွာ ငွက္ေမႊးကေလာင္တံ၊ ေကာ္ေဇာက စပိန္ၿပည္ကလိုု ့ ရွင္းၿပေတာ့ စပိန္ဘယ္ၿမိ ုု ့လဲလိုု ့ ဂ်ဴလီယာက သြားေမးေနလိုု ့ ေနရွင္နယ္ပါ့ခ္ဆားဗစ္ရိန္းဂ်ားခမ်ာ ေခါင္းကုုတ္သြားတယ္။ တၿခားအခန္းထဲက ဘုုရင္နဲ ့ ဘုုရင္မ ပန္းခ်ီပံုု ေတြ ့တယ္ အဲဒါဘယ္သူလဲ။ အဲဒါ ၿပင္သစ္ဘုုရင္နဲ ့ဘုုရင္မ။ ဘာလိုု ့ ခ်ိတ္ဆြဲထားတာလဲ......ေနာက္ဆက္တြဲအေၿဖကိုုေတာ့ နားမေထာင္လိုုက္ရဘူး။ ဂိုုက္က ထီးေလးေၿမွာက္ၿပၿပီး ေခၚေနလိုု ့။

Independence Hall, carpet is from Spain.

ဗိုုက္ဆာေနၿပီမိုု ့ အနီးအနားက တရုုတ္ဘူေဖးဆိုုင္မွာ သြားစားေတာ့ ကိုုယ္ယူသေလာက္ အေလးခ်ိန္နဲ ့ ခ်ိန္တြယ္ေပးရၿပီး ေန ့လည္စာကိုု အမ္းမစ္ခ်္ Amish ေတြဆီမွာ အရသာရိွလွတဲ့ Homemade ေန ့လည္စာ စားမွာမိုု ့လိုု ့ သိပ္အဝမတီးဖိုု ့ သတိေပးပါတယ္။ မေန ့က နယူးဂ်ာဆီဘုုန္းၾကီးေက်ာင္းက အလႈမွာ နင္းကန္စားထားလိုု ့ ညေနစာ ဗိုုက္မဆာ။ မနက္စာလည္း ဘာမွမစားလာေတာ့ ေတာ္ေတာ္av; ဝမ္းဟာေနၿပီ။ ဂိုုက္စကားကိုု နားမေထာင္ဘဲ ဘရန္ ့ခ်္ ၿဖစ္သြားတယ္။ ယူအက္စ္မွာ မနက္စာခ်ိန္လြန္ ေန ့လည္စာ စားခ်ိန္လည္း မက်ေသးတာကိုု Breakfast + Lunch = Brunch လိုု ့ ေခၚပါတယ္။ ယူအက္စ္က တရုုတ္စာေတြကိုု ခ်ိဳေပမဲ့ ဒီတရုုတ္စာကေတာ့ သိပ္မခ်ိဴ၊ သိပ္မငန္။ ဗိုုက္ဆာလိုု ့ပဲလားမသိ ေတာ္ေတာ္စားေကာင္းတယ္။ ငွက္ေပ်ာသီးေၾကာ္ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတယ္။

Elfreth's Allery, nation oldest residential street
place to clean the shoe and cellar

Elfreth's Alley လိုု ့ နာမည္တြင္တဲ့ ယူအက္စ္မွာ သက္တမ္းအရွည္ဆံုုးလမ္းေလးကိုု ေခၚသြားတယ္။ အဲဒီလမ္းၾကားေလးထဲက အိမ္ ၃၂ လံုုးက ၁၇၁၈ နဲ ့ ၁၈၃၆ ၾကား တည္ေဆာက္ခဲ့တာဆိုုေတာ့ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀၀ ရိွၿပီၿဖစ္သလိုု ႏိုုင္ငံ့သမိုုင္းဝင္အမွတ္အသားပါတဲ့။ ၁၈ ရာစုုႏွစ္က ပန္းပဲဆရာ၊ အိမ္ပိုုင္ရွင္ Jeremiah Elfreth အစြဲၿပ ုုၿပီး လမ္းနာမည္ ေပးခဲ့တာပါတဲ့။ အိမ္အဝင္ဝနားမွာ ရႊံ ့ေပေနတဲ့ ဖိနပ္ေတြေဆးဖိုု ့ တင္တဲ့ေနရာ၊ ပစၥည္းေတြသိုုေလွာင္တဲ့ Cellar ၊ ၿပတင္းေပါက္မွန္အၾကည္က လူလာရင္ ဘယ္သူလဲဆိုုတာ ၾကည့္ဖိုု ့လိုု ့ ရွင္းၿပပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်အဆက္အႏႊယ္ေတြမိုု ့ အိမ္ကိုုလည္း ၿဗိတိသွ်စတိုုင္ေဆာက္ သူတိုု ့ဇာတိကိုု ေရာက္ေနသလိုု ခံစားရေစဖိုု ့တဲ့။ အဂၤလန္အလံ လႊင့္ထားလိုုက္ေသးတယ္။ အဂၤလန္မွာ ၾကီးၿပင္းခဲ့တဲ့ ဂ်ဴလီယာက လန္ဒန္က အိမ္ေတြအတိုုင္းပဲတဲ့။

Betsy Ross house
First American Flag

ပထမဆံုုး အေမရိကန္အလံ ၿပ ုုလုုပ္တဲ့ ဘက္စီေရာ့စ္ Betsy Ross  အိမ္ကိုု သြားၾကတယ္။ ပထမဆံုုး အေမရိကန္အလံမွာ ဂရိတ္ၿဗိတိန္ဆီကေနခြဲထြက္ၿပီး လြတ္လပ္ေရးေၾကၿငာတဲ့ ၿဗိတိသွ်ကိုုလိုုနီ ၁၃ နယ္ကိုု ကိုုယ္စားၿပ ုုတဲ့ ၾကယ္ ၁၃ လံုုးနဲ ့ အၿဖ ူအနီ ၁၃ လိုုင္း ပါပါတယ္။ ခုုလက္ရိွ အေမရိကန္အလံက ဘာမွ သိပ္မေၿပာင္းပါဘူး။ ၾကယ္ ၁၃ လံုုးအစား ၿပည္နယ္ ၅၀ ကိုုယ္စားၿပ ုုတဲ့ ၾကယ္ ၅၀ လံုုး ၿဖစ္သြားတယ္။

lady is posting as Rocky style at Philadephia Museum of Art

Rocky ရုုပ္ရွင္ေၾကာင့္ ထင္ရွားတဲ့ ဖီလာဒဲဖီးယားအႏုုပညာၿပတိုုက္ Philadephia Museum of Art ေရွ  ့က ေလွကားထစ္ ၄၇ ထစ္ မရပ္မနားေၿပးတက္တာ ကိုုယ္တိုု ့ကားေပၚက အေမရိကန္သားအဖ။ သမီးၿဖစ္သူက တလႊားလႊား ေၿပးတက္သြားတာကိုု အေဖၿဖစ္သူက သူ ့ခႏၶာကိုုယ္နဲ ့မလိုုက္ အမွီလိုုက္ႏိုုင္တာ ေတြ ့ရေတာ့ ဂ်ဴလီယာက ေၿပးတက္ခ်င္ရင္ တက္ေလ သူက အတက္ဆိုု အကူအညီ မလိုုဘူး အဆင္းမွသာ အကူအညီလိုုတာတဲ့။ မေၿပးခ်င္ေတာ့ဘူး ေန ့တိုုင္း ရံုုးတက္ရံုုးဆင္းခ်ိန္ေတြမွာ ေၿပးလႊားေနရတာ။ ၿပတိုုက္အေပၚကေန ၾကည့္လိုုက္ရင္ ေဂ်ာ့ဝါရွင္တန္ေၾကးရုုပ္ရိွတဲ့အဝိုုင္း၊ တေၿဖာင့္တည္းလမ္းနဲ ့ ၿမိ ုု ့ကိုု စီးမိုုးၿမင္ရေတာ့ ၿမင္ကြင္းက သိပ္ေကာင္းလိုု ့ မမီးငယ္က ဓာတ္ပံုုရိုုက္ၿဖစ္ေအာင္ရိုုက္လိုု ့ မွာတာနဲ ့ ရိုုက္တယ္။


ကိုုယ္တိုု ့လိုုပဲ တကိုုယ္ေတာ္တိုုးရစ္တဲ့ အန္ကယ္ၾကီးတစ္ေယာက္ကိုု လွမ္းႏႈတ္ဆက္ၿပီး ဓာတ္ပံုုရိုုက္ေပးတယ္။ ဂ်ဴလီယာ ကင္မရာက ဘက္ထရီကုုန္သြားလိုု ့ သူ ့ကိုုရိုုက္ေပးပါ ၿပီးရင္ စပိန္ကိုု ပိုု ့ေပးပါတဲ့။ ေၿပးတက္တဲ့ ကေလးမေလးကိုု ဓာတ္ပံုုရိုုက္ခိုုင္းရတယ္။ ေကာင္မေလးနာမည္က ဂ်န္နာတဲ့ ၁၀ ႏွစ္ေလာက္ပဲ ရိွေသးတယ္။ သူ ့အၿပံ ုုး၊ မ်က္ႏွာေလးမွာ စိတ္ႏွလံုုးေကာင္းေတြ လွ်ံထြက္ေနတယ္။ အေဆာက္အဦးေပၚမွ ပန္းပုုရုုပ္ထုုက ခန္ ့ညားလွပတယ္။ ေရွ  ့က ေရပန္းၾကီးေၾကာင့္ အပူသက္သာတယ္။ သတ္မွတ္ထားခ်ိန္ စုုရပ္ၿပန္ေရာက္ေတာ့ ကားအဲယားကြန္းက အလုုပ္မလုုပ္လိုု ့ ေနာက္ကားအလာကိုု မိနစ္ ၂၀ ေလာက္ ေစာင့္ရမယ္တဲ့။ ေဂ်ာ ့ဝါရွင္တန္ရုုပ္ထုုကိုု ဓာတ္ပံုုသြားရိုုက္တယ္။ အေမရိကန္လြတ္လပ္ေရးဖခင္၊ ပထမဆံုုးသမၼတ ေဂ်ာ့ဝါရွင္တန္ အမွတ္တရ ရုုပ္တုုေတြကိုု ယူအက္စ္ ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေတြ ့ရမွာပါ။

George Washington Statue

မိနစ္ႏွစ္ဆယ္ေလာက္ ၾကာေတာ့လည္း ကားကေရာက္မလာ ကားကရေပမဲ့ ဒရိုုင္ဘာမရိွလိုု ့တဲ့။ တိုုးကုုမၼဏီကိုု ဖုုန္းဆက္၊ တိုုးဂိုုက္၊ ဒရိုုင္ဘာေတြ ေခါင္းခ်င္းဆိုုင္ တိုုင္ပင္ၿပီးေတာ့ လစ္ဘာတီေခါင္းေလာင္းနားမွာ ၁ နာရီေလာက္ အခ်ိန္ၿဖ ုုန္းဖိုု ့ ဆံုုးၿဖတ္လိုုက္ပါတယ္။ ဖီလာဒဲဖီးယားစီးတီးေဟာၾကီးက တကယ္လွတယ္။ အားကစားေပါင္းစံုု က်င္းပတဲ့ ဖီလာဒဲဖီးယားကြန္ဗင္းရွင္းစင္တာက ယူအက္စ္မွာ အၾကီးဆံုုးပါတဲ့။ ၿမိ ုု ့ၾကီးတိုုင္းမွာ တရုုတ္တန္း ရိွပါတယ္။ တရုုတ္တန္းေတြရဲ ့ အနီေရာင္မုုခ္ဦးကိုု တရုုတ္အစိုုးရက အကုုန္အက်ခံ ေဆာက္လုုပ္ေပးတာတဲ့။ေရာ ့ကီးရုုပ္ထုုကိုု မေတြ ့ခဲ့ဘူး ဘယ္နားမွာလဲဟင္လိုု ့ ဂိုုက္ကိုု သြားေမးေတာ့ အႏုုပညာၿပတိုုက္နားမွာ လူေတြအားလံုုး အဲဒီကိုု သြားၾကတာ၊ မင္း မေတြ ့လိုုက္တာ I am so sorry လိုု ့ေၿပာေတာ့ ဂိုုက္ေၿပာတာကိုု ေသေသခ်ာခ်ာ နားမေထာင္ဘဲ စကားေတြ စြတ္ေၿပာေနတဲ့သူ မွတ္ၿပီးလား။ မနက္က အဝတီးထားေတာ့ ဗိုုက္ကမဆာ၊ ပလာဇာမွာလည္း လူရႈပ္တာနဲ ့ Independence Hall ေရွ  ့ အိမ္သာနား သစ္ပင္ေတြေအာက္က ထိုုင္ခံုုမွာ သြားထုုိင္မယ္ဆိုုေတာ့ ဂ်ဴလီယာက ေကာင္းတယ္တဲ့။

တစ္ေယာက္တည္းတိုုးရစ္တဲ့ အန္ကယ္ကိုု ဖိတ္ေခၚေတာ့ လိုုက္မယ္တဲ့။ သူ ့နာမည္က ဘာလာ အိႏိၵယက ေဒါက္တာ။ သူ ့သားရိွတဲ ့ နယူးဂ်ာဆီကိုု ေရာက္ေနတာ တလေလာက္ရိွၿပီ။ ယူအက္စ္ကိုု အရင္ကလည္း လာလည္ဖူးတယ္။ သူ ့သားက ယူအက္စ္စင္တီဇင္တဲ့။ ကိုုယ္က ဘားမားကဆိုုေတာ့ သိတယ္တဲ့ အိမ္နီးနားခ်င္းေတြပဲ သူ ့အဘိုုးက အိႏိၵယစစ္တပ္မွာ စစ္မူထမ္းတုုန္းက ၿမန္မာၿပည္ကိုု ေရာက္ဖူးတယ္ ၿမိ ုု ့ေတာ္က Rangoo ေလတဲ့။ အိႏိၵယေရြးေကာက္ပြဲမွာ အတိုုက္အခံ ဘီေဂ်ဘီပါတီက အႏိုုင္ရတယ္ေနာ္လိုု ့ေၿပာေတာ့ ဒီေန ့ေတာင္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုုပြဲရိွတယ္တဲ့။ ဂူဂ်ာရတ္ၿပည္နယ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ၿဖစ္တုုန္းက ၿဖစ္ပြားတဲ့ ဟိႏၵဴမြတ္စလင္ အဓိကရိုုဏ္းမွာ လူတေထာင္ေလာက္ ေသဆံုုးရတာ သူ ့စနက္မကင္းဘူးလိုု ့ သံသယရိွၾကေပမဲ့ လက္ဆုုပ္လက္ကိုုင္ မၿပႏိုုင္ၾကဘူး။ လက္ရိွသမၼတ မန္မိုုဟန္ဆင္းက မိုုဒီသာ သမၼတၿဖစ္လာရင္ အဓိကရုုဏ္းေတြ ၿဖစ္လာႏိုုင္တယ္ မဲမေပးၾကဖိုု ့ ေဆာ္ၾသေပမဲ့ ဂူဂ်ာရတ္ၿပည္နယ္ကုုိ စီးပြားေရးတိုုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုုင္လိုု ့ ႏွစ္ၾကိမ္တိုုုုင္တိုုင္ ေရြးေကာက္ခံရတဲ့ မိုုဒီဟာ သူ သမၼတၿဖစ္ရင္ အိႏိၵယႏိုုင္ငံကိုု စီးပြားေရးတိုုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုုင္မယ္လိုု ့ ယံုုၾကည္ၾကတဲ့ အိႏိၵယႏိုုင္ငံသားေတြဟာ အိႏိၵယႏိုုင္ငံေရးမွာ အစဥ္အလာၾကီးမားတဲ့  ဂႏၵီမိသားစုုဝင္ေတြထက္ ဇာတ္နိမ့္တစ္ေယာက္ၿဖစ္တဲ့ မိုုဒီကိုု ေရြးခ်ယ္လိုုက္ပါၿပီ။


ခုုေခတ္အိႏိၵယႏိုုင္ငံသားေတြ ဇာတ္နိမ့္ဇာတ္ၿမင့္ထက္ စီးပြားေရးတိုုးတက္မႈကိုု လိုုခ်င္တာ။ ရာဂ်ာတစ္ေယာက္ေသရင္ မယားေတြက မီးပံုုထဲခုုန္ဆင္းရတဲ့ စနစ္ဟာလည္း အမ်ိဳးသမီးေတြ ေတာင္းဆိုုမႈေၾကာင့္ ပယ္ဖ်က္ခဲ့ပါၿပီ။ ဟိႏၵဴအယူဝါဒအရ ဂဂၤါၿမစ္မွာ ေရခ်ိဳးရင္ အၿပစ္ေတြ ပယ္ေပ်ာက္ၿပီး ေကာင္းတဲ့ဘံုု ေရာက္တယ္လိုု ့ ယံုုၾကည္ပါသတဲ့။ ဒါေၾကာင့္ ေသခါနီးမွာ တၿခားဟာေတြထက္ ဂဂၤါၿမစ္ဆီ သြားဖိုု ့က အဓိကတဲ့။ ဂဂၤါၿမစ္မွာ ေရစီးနဲ ့ေမ်ာေနတဲ့ အေလာင္းေတြ ေတြ ့ႏိုုင္တယ္။ ေခတ္ပညာတတ္ ဘာလာကေတာ့ မယံုုၾကည္ဘူးတဲ့။ ဘာလာက အိႏိၵယႏိုုင္ငံေတာင္ဖက္ အရင္တုုန္းက မက္ဒရပ္ Madras ခုု  ခ်န္ႏိုုင္း Chennai လိုု ့နာမည္တြင္တဲ့ ၿမိ  ုု ့ကပါ။ အိႏိၵယေၿမာက္ပိုုင္းက ေက်ာင္းသားနဲ ့ ေတာင္ပိုုင္းကေက်ာင္းသား ဆံုုၾကရင္ ဘုုိလိုုပဲ မႈတ္တာမိုု ့ ဘယ့္ႏွယ့္ပါလိမ့္လိုု ့ ေမးၾကည့္ေတာ့ ေတာင္ပိုုင္းသားက တမီးလ္စကားပဲ ေၿပာတတ္ၿပီး ရံုုးသံုုးစကား စတန္နီစကားကိုု မေၿပာတတ္ဘူးတဲ့။ ေတာင္ပိုုင္းသား ဘာလာလည္း ဘာသာစကား  ၃ မ်ိဳးတတ္တယ္ တမီးလ္ရယ္ တၿခား ၂ မ်ိဳး၊ အဲ စတန္နီစကားေတာ့ မေၿပာတတ္ဘူးတဲ့။ ဒါဆိုု စကၤာပူလာခဲ့ တမီးလ္ကိုု ႏိုုင္ငံသားဘာသာစကားလိုု ့ သတ္မွတ္ၿပီး ဘူတာရံုုမွာ အဂၤလိပ္၊ တရုုတ္၊  မေလး၊ တမီးလ္လိုု ေၾကၿငာတယ္။ ဘာလာ စကၤာပူကိုု ေရာက္ဖူးပါတယ္တဲ့။

ဂ်ဴလီယာကိုု ခင္ဗ်ား အမ်ိဳးသားေရာလိုု ့ ဘာလာက ေမးေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၃ ႏွစ္ေလာက္က ညေနစာစားေနရင္း ေခါင္းဇက္က်ိဳးၿပီး ဆံုုးသြားတာတဲ့။ ဆရာဝန္ ဘာလာက Heart Attack လားေမးေတာ့ ဟုုတ္တယ္တဲ့။ သူ ့အမ်ိဳးသားဆံုုးတုုန္းက သူ ေတာ္ေတာ္ ခံစားရတာတဲ့။ ခုုေတာ့လည္း ေနသားက်ပါၿပီ။ အိမ္မွာ ေခြးေလးကိုု အေဖာ္ၿပ ုုလိုု ့ တေယာက္မ်က္ႏွာ တေယာက္ၾကည့္။ အခ်ိန္ေစ့ၿပီမိ ုု ့ စုုရပ္သြားေတာ့ ေနာက္ထပ္ မိနစ္ ၂၀ ေလာက္ ေစာင့္ရဦးမယ္တဲ့။ ဒါဆိုုလည္း နဂိုုေနရာကိုု ၿပန္ၿပီး စကားေတြ ေၿပာၾကၿပန္တယ္။ ဂ်ဴလီယာဆြဲၾကိ ုုးမွာ လက္ဝါးကပ္တိုုင္၊ တူရကီက ဗလီပံုုသဏၭန္၊ ဂ်ဴးေတြရဲ ့ အထိမ္းအမွတ္ သံုုးခုုဆြဲထားတယ္။ ဂ်ဴလီယာက စပိန္ကမိုု ့ ဥေရာပေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေရာက္ဖူးတယ္။ ဘာလာက သီရိလကၤာ၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်၊ ဆီးရီးယား၊ ၾသစေတးလ် ေရာက္ဖူးတယ္။ ကက္သလစ္ေတြက ဗာတီကန္၊ မြတ္စလင္ေတြက မကၠာလိုုပဲ ဗုုဒၶဘာသာဝင္ေတြက ဗုုဒၶဂါယာကိုု တသက္မွာတေခါက္ သြားဖူးခ်င္ၾကတယ္လိုု ့ေၿပာေတာ့ ဘာလာက ဟိႏၵဴအယူအရဆိုုရင္ ေဂါတမဗုုဒၶရဲ ့ နားရြက္က အသိညာဏ္ပညာနဲ ့ၿပည့္စံုုတယ္ ညဏ္ၾကီးတယ္လိုု ့ ယူဆတယ္။


တနာရီ အခ်ိန္ေစ့လိုု ့စုုရပ္ကိုုၿပန္သြားေတာ့ ေနာက္ထပ္ မိနစ္ ၂၀ ထပ္ေစာင့္ပါဦးတဲ့။ ကိုုယ့္ဘာသာ တစ္ကုုိယ္တည္းဆိုုရင္ အေတာ္ပ်င္းစရာ ေကာင္းမွာ။ ခုုေတာ့ ဘာလာ၊ ဂ်ဴလီယာတိုု ့ရဲ  ့ အေတြ ့အၾကံ ုုေတြကိုု နားေထာင္ရတာ ပ်င္းဖိုု ့ေတာင္ အခ်ိန္မရိွဘူး။ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်မွာ အလုုပ္ကိစၥအတြက္ တကၠစီနဲ ့ သဲကႏၱရာကိုုၿဖတ္ၿပီး ခရီးသြားေတာ့ ဒရိုုင္ဘာက ဘယ္ႏိုုင္ငံကလဲ၊ ဘာလူမ်ိဳးလဲ ေမးတယ္။ အိႏိၵယႏိုုင္ငံကဆိုုေတာ့ မြတ္စလင္ဘာသာဝင္လားတဲ့။ မဟုုတ္ဘူး ဟိႏၵဴဘာသာဝင္ဆိုုေတာ့ မြတ္စလင္ဘာသာမဟုုတ္ရင္ ငါ့ကားေပၚဆင္းလိုု ့ ေမာင္းခ်လိုု ့ ကားသြားကားလာၿပတ္တဲ့ သဲကႏၱာရကားလမ္းမွာ ၿဖတ္သြားတဲ့ ကားတစ္စီးေတြ ့ဖိုု ့ ႏွစ္နာရီေလာက္ လမ္းေလွ်ာက္လိုုက္ရတယ္ဆိုုပဲ။ ဟင္...။

ကေလးမေမြးႏိုုင္လိုု ့ ေသြးသြန္ၿပီး ေရာက္လာတဲ့ လူနာအမ်ိဳးသမီးက ရွားပါးတဲ့ ေသြးအုုပ္စုုပိုုင္ရွင္။ ေသြးလိုုလိုု ့ အလႈရွင္ရွာေတာ့ ေသြးအုုပ္စုုတူတဲ့ အလႈရွင္ ၄ ေယာက္ ရတယ္။ ခင္ပြန္းၿဖစ္သူက အလႈရွင္နာမည္ေတြၾကည့္ၿပီး မြတ္စလင္ဘာသာဝင္ မဟုုတ္ဘူး ထင္တယ္။ မြတ္စလင္ဘာသာဝင္မဟုုတ္တဲ့ သူေတြရဲ ့ ေသြးေတြကိုု ကြ်န္ေတာ့္မိန္းမ ခႏၶာကိုုယ္ထဲ မထည့္ႏိုုင္ဘူး Let my wife die. ။ သူ ့မွာ မယားေလးေယာက္ရိွေတာ့ တစ္ေယာက္ေသသြားလည္း ဘာအေရးတုုန္း။ အိုု မိုုင္ဂါ့ ...( ဂ်ဴလီယာနဲ ့ ကိုုယ္) ။ မၾကာခင္က ဆီးရီးယားမွာ တိုုက္ပြဲၿဖစ္ေတာ့ သူတာဝန္က်ေနတဲ့ ေဆးရံုုကိုု ေနတိုုးက ဗံုုးက်ဲလိုု ့ဗံုုးခိုုက်င္းမွာ ေနရတယ္။ အစိုုးရဖက္က ပစ္မလား၊ သူပုုန္က ပစ္မလားနဲ ့ အခ်ိန္မေရြး ေသႏိုုင္တယ္။ ပိုုင္ဆိုုင္မႈေတြ အကုုန္ဆံုုးလိုု ့ သူ စီးလာတဲ့ကားကိုု သူပုုန္က ကားေပၚကဆင္း မဆင္းရင္ ပစ္ထည့္လိုုက္မယ္ ေသာ့ေပးတဲ့။ ဒီလိုုမ်ိဳးေတြေၾကာင့္ သူ ့အလုုပ္က တြင္တြင္ေခၚေပမဲ့ Middle East ဆိုုရင္ လံုုးဝမသြားဘူးတဲ့။


မိနစ္ ၂၀ အခ်ိန္ေစ့ၿပီမိုု ့ စုုရပ္ကိုုသြားေတာ့ ကားေရာက္လာပါၿပီ။ အမ္းမစ္ခ်္ Amish လူမ်ိဳးေတြေနတဲ့ လန္ကက္စတာေကာင္တီ Lancaster County ကိုု ၁ နာရီခြဲေလာက္ ေမာင္းရတယ္။ စိမ္းစိုုေနတဲ့ ေတာေတာင္ေတြ၊ စိုုက္ပ်ိဳးဖိုု ့ထြန္ယက္ေနတဲ့ လယ္ယာေတာေတြ၊ ၿမစ္ေခ်ာင္းေတြနဲ ့ ရႈခင္းက အင္မတန္ သာယာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကမၻာေပၚမွာ အေလးလံလံုုးမ်က္ခြံကိုု ေပါ့သြားေအာင္ မစြမ္းေဆာင္ႏိုုင္ဘူး။ အမ္းမစ္ခ်္ေတြဆီ ေရာက္ခါနီးေတာ့မွ ဂိုုက္က ဆြစ္အဆက္အႏြယ္ၿဖစ္ၿပီး ဘာသာေရးအကြဲအၿပဲမွာ လြတ္လပ္ခ်င္လိုု ့ Freedom တိုုင္းၿပည္ၿဖစ္တဲ့ ယူအက္စ္ကိုု  အေၿခခ်လာေရာက္တဲ့ Jakob Amman ေနာက္လိုုက္ေတြကိုု အမ္းမစ္ခ်္ေတြလိုု ့ ေခၚပါသတဲ့။ အမ္းမစ္ခ်္ေတြဟာ အပြင့္အခက္အစက္ေတြ မပါတဲ့ အကႌ်ေၿပာင္ဝတ္၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား၊ ေမာ္ေတာ္ကား၊ တယ္လီဖုုန္း မသံုုးဘဲ ရိုုးရိုုးစင္းစင္း ေနထိုုင္ၾကပါတယ္။ သူတိုု ့စကားကိုု Pennsylvania Dutch လိုု ့ ေခၚေပမဲ့ တကယ္က ဆြစ္ဂ်ာမန္စကားပါတဲ့။

The Witness ရုုပ္ရွင္ထဲမွာ ရာဇဝတ္မႈတစ္ခုုကိုု အမ္းမစ္ခ်္ကေလးက မ်က္ၿမင္သက္ေသမိုု ့ မင္းသားၾကီး ဟယ္ရီဆင္ဖိုု ့က အမ္းမစ္ခ်္ရြာကိုုလာ ကေလးကိုု ေမးၿမန္း။ ဖုုန္းဆက္ဖိုု ့ တယ္လီဖုုန္းမရိွလိုု ့ အနီးအနားကရြာမွာ သြားဆက္ရတယ္လိုု ့ ဂ်ဴလီယာက ေၿပာၿပတယ္။ မၾကာပါဘူး ဂိုုက္က The Witness ရုုပ္ရွင္ၾကည့္ဖူးလား ဟယ္ရီဆင္ဖိုု ့လ္ အမ္းမစ္ခ်္ရြာမွာ ဖုုန္းမရိွလိုု ့ အနီးကရြာမွာ သြားဆက္ရတယ္ေလ မွတ္မိၾကပါသလားလိုု ့ ေၿပာေတာ့တာပဲ။ စိုုက္ပ်ိဳးေမြးၿမ ူေရးလုုပ္ငန္းကိုု လုုပ္ကိုုင္ရာမွာ ၿမင္းကိုု သံုုးၿပီး သယ္ယူပိုု ့ေဆာင္ေရးအတြက္ ဘက္ဂီ Buggy လိုု ့ေခၚတဲ့ ၿမင္းလွည္းသံုုးပါတယ္။ အမ္းမစ္ခ်္ရြာတပတ္ကိုု အမ္းမစ္ခ်္ေမာင္းတဲ့ ဘက္ဂီၿမင္းလွည္း စီးၾကတယ္။

Amish Buggy 

လယ္ယာသံုုးမဟုုတ္ဘဲ ကတၱရာလမ္းေတြမွာ သံုုးတဲ့ၿမင္းမိုု ့ခြာတပ္ေပးထားတာ။ ကေလးေတြက ေမးၾကတယ္ ၿမင္းမေတြ ေဒါက္ၿမင့္ဖိနပ္မစီးဘူးလားတဲ့။ ဟား...ဟား..။ အမ္းမစ္ခ်္ေတြ ဘဝက ရိုုးစင္းပါတယ္။ အနီးအနားက ေက်ာင္းေတြမွာ ၁၅ ႏွစ္အထိပဲ ေက်ာင္းတက္တယ္။ ဒီမွာ လာေနလိုု ့ အမ္းမစ္ခ်္ မၿဖစ္ပါဘူးတဲ့။ အမ္းမစ္ခ်္မိသားစုုမွာ ေမြးဖြားမွ အမ္းမစ္ခ်္ ၿဖစ္ပါတယ္တဲ့။ အမ္းမစ္ခ်္ အမ်ိဳးသားေတြက မုုတ္ဆိတ္ေမြးထား၊ ေခါင္းမွာ ဦးထုုပ္ေဆာင္း၊ အေပၚက waist coast တထပ္၊ ေဘာင္းဘီၾကိ ုုးသိုုင္း ဝတ္ၾကတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြက ေခါင္းမွာ အၿဖ ူေရာင္အုုပ္ေဆာင္း ပလိန္းဂါဝန္ ဝတ္ၾကတယ္။ ၾကက္ေတြကိုုလည္း ေလွာင္အိမ္ထဲမွာ မဟုုတ္ဘဲ သဘာဝအတိုုင္း လႊတ္ထားတယ္။

ႏြားႏိုု ့ညွစ္တာကိုု ရွင္းၿပေပမဲ့ နားမလည္လိုုက္ဘူး။ အမ္းမစ္ခ်္ေတြဟာ ပစၥည္းမက္တဲ့ Materialistic ေတြ မဟုုတ္ဘူး။ အလုုပ္ၾကိ ုုးစားၾကတယ္ ေလာဘနည္းတယ္။ စားဝတ္ေနေရး က်ပ္တည္းလာလိုု ့ ခရီးသြားလုုပ္ငန္းေတြကိုု ဖိတ္ေခၚ လာလည္တဲ့သူေတြကိုု ဘာဂီေမာင္းပိုု ့၊ အစားအေသာက္ေတြ ေရာင္းၿပီး တဖက္တလမ္းက ဝင္ေငြရွာၾကတယ္။ ဂိုုက္က ကေလးေတြ အိမ္လုုပ္ကြတ္ကီး လာေရာင္းလိမ့္မယ္ ဝယ္ခ်င္လည္းဝယ္ သေဘာေပါ့။ ကြတ္ကီး ၃ ခုုကိုု တက်ပ္၊ လီမြန္နိတ္ ၂ က်ပ္ အားေပးလိုုက္တယ္။ လီမြန္နိတ္က မဆိုုးေပမဲ့ ကြတ္ကီးကေတာ့ စားမေကာင္းဘူး။ No TV ၊ No Video Games ဆိုုေပမဲ့ ခုုေခတ္ကေလးေတြက မိဘေတြ မသိေအာင္ တယ္လီဖုုန္း ကိုုင္ၾကတယ္။ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားမရိွေတာ့ ဆိုုလာေနေရာင္ၿခည္သံုုးၿပီး အားသြင္းတယ္။ မိဘေတြသိရင္ ရိုုက္ခြဲ ဘုုရားေက်ာင္းက အၿပစ္ေပးတယ္တဲ့။

Amish boy is working at the farm

လယ္ကြင္းဆီကေန ပ်ံ ့လြင့္လာတဲ့  မိုုင္လီဆိုုင္ရပ္၊ ေလဒီဂါဂါသီခ်င္းေတြၾကားရင္ အဲဒါ ကေလးေတြလိုု ့သာ မွတ္လိုုက္ပါတဲ့။ တခုုခုု အၿပစ္လုုပ္မိရင္ ဘုုရားေက်ာင္း၊ အသိုုင္းအဝန္းကေန ပစ္ပယ္ေလ့ရိွတယ္။ အမ္းမစ္ခ်္ေတြဘဝမွာ လယ္ယာ၊ မိသားစုု၊ ေဆြမ်ိဳး၊ ဘာသာတရားက အေရးပါတယ္။ ေခတ္ေပၚပစၥည္းေတြ မသံုုးလိုု ့ မိသားစုုအေပၚ အာရံုုအၿပည့္ စိုုက္ႏိုုင္တာလားလိုု ့။ ခုုေခတ္လူေတြကေတာ့ (ကိုုယ္တိုုင္အပါအဝင္) ဖုုန္းေလး တပြတ္ပြတ္၊ အၿပင္မွာထက္ ေဖ့ဘြတ္တိုု ့လိုု ဆိုုရွယ္မီဒီယာေတြမွာ ေတြ ့ဆံုုတာ ပုုိမ်ားေနသလားလိုု ့။ အခ်ိန္၊ လုုပ္အားသက္သာေအာင္ မိုု္က္ခရိုုေဝ့စ္၊ အဝတ္ေလွ်ာ္စက္၊ ရယ္ဒီမိတ္ေတြ သံုုးေပမဲ့ အရင္ေခတ္က လူေတြေလာက္ အခ်ိန္ပိုု မရိွသလားလိုု ့။ ဘာဂီတပတ္စီးၿပီးေတာ့ ဂိုုက္က တစ္ဖ္ေပးဖိုု ့ ရီကြက္လုုပ္ထားေတာ့ အားလံုုးတစ္ဖ္ေပးၾကတယ္။

ညေန ၄ နာရီ Kitchen Ketlle Village မွာ ညစာစားေတာ့ ဂိုုက္က soup  အရမ္းေကာင္းတယ္လိုု ့ ညႊန္းတယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္အမဲသားစြပ္ၿပ ုုတ္ Vegetable Beef Soup နဲ ့ ၾကက္သားဆင္းဒြစ္ခ်္ Chicken Salad Sandwich ၊ ခ်ိစ္ကိတ္၊ အႏုုပညာၿပတိုုက္မွာ ေရခဲမုုန္ ့ဝယ္ေကႊ်းတဲ့ ဂ်ဴလီယာအတြက္ Pie မွာလိုုက္တယ္။ အိုုးမိုုင္းဂါ့ စြပ္ၿပ ုုတ္က ေကာင္းလိုုက္တာ စားဖူးသမွ်ထဲမွာ ဒီစြပ္ၿပ ုုတ္ အေကာင္းဆံုုး။ ဓာတ္ပံုုမရိုုက္ဘဲ မေနႏုုိင္ေအာင္ကိုု ေကာင္းတယ္။ ဘာလာက အမဲသားစြပ္ၿပ ုုတ္စားတယ္ဆိုုလိုု ့ အံ့ၾသလိုု ့။ သူ ့အမ်ိဳးသမီးက မစားဘူး သူက စားတယ္တဲ့။ ဆူနမ္တိုု ့နဲ ့သြားစားရင္ ကိုုယ္က အမဲသားစားလိုု ့ကေတာ့ သူတိုု ့ပန္းကန္ကိုု အရင္လိုုႏိႈက္ခြင့္ မေပးဘူး နင္ အမဲသားစားတာ ငါတိုု ့ပန္းကန္ကိုု မထိနဲ ့တဲ့။

The best vegetable beef soup I had ever had

ဂ်ဴလီယာက ေရာက္တဲ့အရပ္က အမွတ္တရ မက္ကနစ္ ဝယ္ၿပီး ေရခဲေသတၱာမွာ ကပ္ထားတယ္တဲ့။ သူ မက္ကနစ္ ရွာပံုုေတာ္ဖြင့္ခ်ိန္မွာ ကိုုယ္နဲ ့ဘာလာက မုုန္ ့ဆိုုင္ထဲဝင္ၿပီး ၿမည္းစမ္းတာ ေကာင္းလြန္းလိုု ့ ဝယ္ဖိုု ့ၿခင္းေတာင္း ဆြဲေတာ့တာပဲ။ ဘာလာက ငါတိုု ့ဆိုုင္မွာစားတာ မွားတယ္ကြ ဒီမွာ လာစားရမွာလိုု ့ ေနာက္တယ္။ မမီးငယ္က အမ္းမစ္ခ်္ေတြလုုပ္တဲ့ ႏိုု ့ခဲ တအားစားေကာင္းတာ ဝယ္ခဲ့လိုု ့မွာေတာ့ သြားရွာတာ မေတြ ့ဘူး။ Peach Salsa ၊ Rasberry Jam နဲ ့ ခ်ဥ္ခ်ဥ္စပ္စပ္ Salsa သံုုးဘူး ဝယ္လာတယ္။ Salsa ေတြက အာလူးေၾကာ္တိုု ့နဲ ့ စားရတာ။ အမ္းမစ္ခ်္ေတြက ၿပင္ပကမၻာၾကီးနဲ ့ မထိေတြ ့ေတာ့ ရိုုးသားတဲ့ပံုုက အထင္းသား ေပၚေနတယ္။ လူေတြက ဝတ္တာ၊ ေနတာထိုုင္တာ ရိုုးရိုုးၾကီး အစားအေသာက္ကေတာ့ ထိပ္တန္းဗ်ိဳ ့။ အမ္းမစ္ခ်္စာေတြကိုု အၾကိ ုုက္ေတြ ့သြားလိုု ့ ရွာေဖြၾကည့္ေတာ့ အြန္လိုုင္းကေန မွာလိုု ့ရတယ္တဲ့။ သတင္းေကာင္းပဲ။

မုုန္ ့ေတြ ၿမည္းေနတုုန္း အန္ကယ္ၾကီးတစ္ေယာက္က ကင္မရာ ဘယ္က ဝယ္တာလဲလိုု ့ လာေမးတယ္။ တုုတ္ေကာက္နဲ ့မိုု ့ ဂ်ဴလီယာက ကူတြဲေပးရမလားလိုု ့ သြားေမးတာ ႏိုုးလိုု ့ အၿပတ္ၿငင္းလိုုက္တဲ့ အဘိုုးၾကီး။ ေယာက်္ားေလးေတြက မိန္းကေလးေတြကိုု ကူတြဲေပးခ်င္တာ မိန္းကေလးက ကူတြဲေပးမယ္ဆိုုရင္ ေယာက်ာ္းေလးက လက္မခံခ်င္ဘူး။ ကင္ႏြန္ဆိုုက္က ဝယ္တာလိုု ့ေၿဖေတာ့ ဘယ္ေလာက္လဲလိုု ့ ေမးတယ္။ Black Swan ရုုပ္ရွင္ကိုု ဒီကင္မရာနဲ ့ ရိုုက္တာလိုု ့ ဆိုုၾကတယ္။ ခုုမွ ေစ်းၾကီးတာ ဝယ္တာ ေနာင္တရတယ္ ဒီကင္မရာကေန ပိုုက္ဆံထြက္လာတာလဲမဟုုတ္၊ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္လည္းမဟုုတ္ ေစ်းသင့္တာပဲ ဝယ္သင့္တာလိုု ့ ေနာင္တစကားဆိုုေတာ့ သူက ငါ့မွာသာ အခ်ိန္နဲ ့ ပိုုက္ဆံရိွရင္ ဝယ္တယ္တဲ့။ သူက ဘရာဇီးကတဲ့ သူက အေပ်ာ္ရိုုက္၊ သူ ့သားက ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္။ ကားဆီအသြား လမ္းမွာၿပန္ေတြ ့ေတာ့ မစ္ ကင္မရာကိုု ဓာတ္ပံုုရိုုက္ပါေစတဲ့ (ဟင္ လူကိုုယ္ေတာ့ မရိုုက္ဘူး) ။ ဘရာဇီးအသင္း ကမၻာ့ဖလား ဗိုုလ္စြဲပါေစလိုု ့ ဆုုေတာင္းေပးေတာ့ အင္း အဲဒီမွာ ၿပသနာေတြ ရိွေနတယ္ ေပးတဲ့ဆုု တလံုုးတဝတည္း ၿပည့္ပါေစတဲ့။

Amish family is working at the farm. Amish woman is riding the cart and man is collecting the hail for the winter.
Child is sitting near the heap of hail and  family dog is also working together.

အမ္းမစ္ခ်္ေတြ အမ္းမစ္ခ်္ မဟုုတ္တဲ့သူ အားလံုုးကိုု အဂၤလိပ္လိုု ့ ေခၚသတဲ့။ ၿမန္မာေတြ ႏိုုင္ငံၿခားသားကိုု ကုုလားၿဖ ူ၊ ကုုလားမဲ ေခၚသလိုုေပါ့။ အဂၤလိပ္စာသင္တန္းက ဆရာေၿပာၿပတာ သတိရမိတယ္။ ၿမန္မာေတြက မသိရင္ ဓာတ္တပ္ၿပီး ေခၚလိုုက္တာပဲတဲ့။ ဘာမွန္းမသိတဲ့အလံုုးကိုု ဓာတ္လံုုး၊ အၿပားကိုု ဓာတ္ၿပား၊ စက္ကိုု ဓာတ္စက္၊ ဓာတ္ရွင္၊ ဓာတ္ခဲ။ ၂ နာရီေလာက္ ကားေစာင့္ရတာကိုု ႏွစ္သိမ့္တဲ့အေနနဲ ့ ဂိုုက္က ေရခဲမုုန္ ့ေကႊ်းတယ္။ အမ္းမစ္ခ်္မေလးေရာင္းတဲ့ အိမ္လုုပ္ေရခဲမုုန္ ့က စားေကာင္းတယ္။ ဂ်ဴလီယာက ဘက္ကီမက္ကနစ္ လက္ေဆာင္ေပးတယ္။ သူ ့လိပ္စာ ေရးေပးတယ္ ဓာတ္ပံုုေတြကိုု စာတိုုက္နဲ ့ ထည့္ေပးဖိုု ့။ ဥေရာပကိုု လာလည္ခဲ့ရင္ သူ ့ဆီလာခဲ့ဖိုု ့ ဖိတ္ေခၚတယ္။ ကိုုယ္ ဥေရာပကိုု သြားလည္တဲ့အခ်ိန္ထိ ဂ်ဴလီယာ အသက္ရွင္ေနပါ့ဦးမလား။ ဂ်ဴလီယာ၊ ဘာလာတိုု ့နဲ ့ ေနာက္ထပ္ဆံုုေတြ ့ပါဦးမလား။ မမ္မိုုရီယမ္ေဒးပိတ္ရက္ ခရီးသြားၾကတဲ့ နယူးေယာက္သားေတြ နယူးေယာက္ကိုု ၿပန္လာၿပီမိုု ့ ကားလမ္းေတြ က်ပ္ေနပါၿပီ။ လင္ကြန္းတန္နယ္ဝင္ခါနီးမွာ ဂိုုက္က ကင္မရာေတြ အသင့္ၿပင္ မက္ဟန္တန္ညအလွကိုု ရိုုက္ၾကမယ္လိုု ့ ဆိုုတာနဲ ့ ကင္မရာမီးေတြ တဖ်ပ္ဖ်ပ္ပြင့္သြားတယ္။ နယူေယာက္သီခ်င္းကိုု နားဆင္ၿပီး နယူးေယာက္ကိုု ၿပန္ေရာက္လာပါၿပီ။ တစ္ဖ္ကိုုပဲ ခံစားခြင့္ရိွတာမိုု ့ တစ္ဖ္ေပးဖိုု ့ ဂိုုက္က ရီကြက္လုုပ္တဲ့အခါ အားလံုုးက တစ္ဖ္ေပးၾကပါတယ္။

Amish Costumes  credit to google
Amish style Bike Scooter
There is no electricity, TV, video games and telephone. So Amish people wash the clothes by hand and hung under the sun like my hometown. It had been nearly six years I don't see this scene. It reminds me of my hometown
Julia, 80 years old from Spain and Bala, 70+ years old from India, doctor.
God will know when we will meet again.

ဂိုုက္က အေတာ္ဝန္ေဆာင္မႈေကာင္းတယ္။ သိသင့္သိထိုုက္တာေတြ၊ အၾကံညဏ္ေတြ ေပးပါတယ္။ ခရီးသည္ေတြကိုု ဂရုုတစိုုက္ ရိွတယ္။ ၄၅ ေယာက္ကိုု တစုုတစည္း ထိန္းေက်ာင္းဖိုု ့ဆိုုတာ အေတာ္မလြယ္။ သတ္မွတ္ခ်ိန္ထက္ ေနာက္က်ၿပီးမွ ေရာက္တတ္တဲ့သူ၊ ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ ေမးခြန္းေမးတဲ့သူ၊ ကြန္ပလိမ္းတဲ့သူ လူအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုု အဆင္ေၿပေအာင္ ညိွႏိႈင္းရတာ။ သူတိုု ့ကုုမၼဏီကေန ေဘာ့စတြန္၊ ဝါရွင္တန္ဒီစီ၊ ႏိုုင္အာဂရာေရတံခြန္တိုုးေတြ ရိွပါတယ္လိုု ့ ေၾကၿငာတယ္။ ခရီးသည္ေတြက အၿဖ ူမ်ားတယ္။ အာရွသားဆိုုလိုု ့ ကိုုယ္နဲ ့ ဘာလာ ႏွစ္ေယာက္တည္း။ ေစ်းလည္း နည္းနည္းၾကီးတယ္။ ဂ်ဴလိႈင္ ၄ ပိတ္ရက္ ရိွေသးတာမိုု ့ ရွာေဖြေတာ့ တရုုတ္တိုုးေတြကိုု သြားေတြ ့တယ္။ ေစ်းသက္သာသလိုု လိုုခ်င္တဲ့ ရက္ေတြထြက္တယ္။ ေနာက္ဆိုု က်လစ္ က်လစ္ လက္ပံပင္ေပၚဇရက္က်တဲ့ ေပါက္ေဖာက္တိုုးကားေတြနဲ ့ ခရီးသြားၿဖစ္မလားဘဲ။

Happy Traveling !

စန္းထြန္း
ဇြန္ ၃၊ ၂၀၁၃။

Viator : Philadephia and Amish Country Day Trip from New York
Reference : Google

4 comments:

Anonymous said...

San San!!
Amazing one.
Khine

Anonymous said...

San San!!
Amazing one.
Khine

Anonymous said...

Nice post.
Ma Ma Iora

Anonymous said...

အရမ္းဖတ္လို.ေကာင္းတယ္။
Good job !!!